پل بعد پلى تنگ‌تر از اين صحرا ، بعد مضايق هول بر آن سوى پل ( نقل از حواشى مرحوم دكتر فياض ) ( 15 ) - غدير : بفتح اول و كسر دوم آبگير ( 16 ) - گيل : بكسر اول قوم ساكن گيلان و از اهالى و سرزمين گيل ( 17 ) - ديلم : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم نام مردم بومى قديم ناحيه ديلم و هر فرد از قوم ديلم ( 18 ) - خياره : برگزيده ( 19 ) - ميانه كردند : فاصله گرفتند و دور شدند ( 20 ) - مضايق هول : تنگناهاى ترسناك ، موصوف و صفت ، هول اسم است كه براى مبالغه و تأكيد بجاى صفت ( هائل ) به كار رفته است ( 21 ) - به واجبى : متمم قيدى ، چنان كه ايجاب مىكرد - واجبى اسم مصدر بمعنى وجوب نظير كريمى و بخيلى ( 22 ) - جوشن : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم خفتان ، سلاحى باشد غير زره چه زره تمام از حلقه است و جوشن حلقه و تنگه آهن با هم باشد ( برهان قاطع بنقل لغت‌نامه ) ( 23 ) - مهد : بفتح اول و سكون دوم تخت روان ص 682 ( 1 ) - سخت بنيرو : بسيار شديد و با حمله‌هاى سخت ( 2 ) - گذر : عبور ، اسم مصدر ( 3 ) - همان . . . همان : شبه حرف ربط دوگانه براى تسويه و برابرى - معنى جمله : بسبب تنگى جا چه صدهزار بودند چه پانصد هزار يكسان و برابر مىنمود و تأثيرى كثرت آنان نداشت ( 4 ) - برچيدى : نابود مىكرد و مىكشت و باصطلاح تخم آنان را از زمين برمىچيد ( 5 ) - روپوشيده : نقابدار ( 6 ) - كر : بفتح اول حمله كردن - فر : بفتح اول گريختن - كروفر : جنگ و گريز ، اسم مركب ( 7 ) - بازمىماليدند : درهم مىكوفتند و مغلوب مىكردند ( 8 ) - نيرو : حمله ( 9 ) - پيش كار : در پيش جبهه جنگ ( 10 ) - افگار : بفتح اول و سكون دوم مجروح و خسته ( 11 ) - مىماليد : زير پى مىكوفت و نابود مىكرد ( 12 ) - بدم : بدنبال و بر پى آن ( 13 ) - ابقا : مخفف ابقاء مصدر باب افعال بمعنى زنده بر جاى گذاشتن ( 14 ) - تنك : بضم اول و ثانى كم‌عمق و باريك ( 15 ) - اندر انداخت : فروافكند ( 16 ) - برگردانيد : منحرف كرد ( 17 ) - مبارزان غلامان : چاكران جنگاور و نبرده ، صفت جمع مقدم به حال اضافه و موصوف جمع ( 18 ) - عمود : بفتح اول گرز ( 19 ) - زخم : ضربه ( 20 ) - نهيب : بكسر يا فتح اول آسيب و صدمه ( 21 ) - معنى جمله : كار وى را به آخر رسانند به كنايه يعنى نابود كنند ( 22 ) - زينهار خواست : امان طلبيد ص 683 ( 1 ) - زحمتى عظيم : انبوهى ازدحامى بزرگ ( 2 ) - دم ايشان : بفتح اول پيش و برابر و مقابل ( 3 ) - ستد : گرفت ( 4 ) - كارى : جنگى و دلاور ، صفت پياده ( 5 ) - سرهنگ شمار : هم رتبه سرهنگ يا هم‌رديف پيشرو لشكر ، صفت مركب ساخته‌شده از مادهء فعل امر بمعنى مفعولى - مرحوم دكتر فياض نوشته‌اند بمعنى سرهنگ مانند ( 6 ) - بازآمد : بازآمدند ، ند ضمير متصل